باورهای غلط درباره «عفونت خونی»

دکتر مهران ورناصری یک متخصص بیماری‌های عفونی و گرمسیری در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به باورهای غلط درباره عفونت خون اظهار کرد: چیزی با اسم عفونت خون در پزشکی وجود ندارد. این یک کلمه اشتباه است که میان مردم جا افتاده است و چند اصطلاح جداگانه برای آن وجود دارد مانند «باکتریمی» و «سپسیس»؛ هنگامی که میکروب وارد جریان خون بشود به آن باکتریمی می‌گوییم و وقتی عفونت علاوه بر جاهایی در بدن، خون را نیز درگیر می‌کند، سپسیس نام دارد.

وی افزود: آنچه مردم با نام عفونت خون می‌شناسند، اشتباه است. هنگامی که تعداد سلول‌های سفید در آزمایش خون بالا باشد، تصور می‌کنند که دچار عفونت خون شده‌اند، در حالی که اگر فردی دچار سپسیس شود، کاملا بدحال می‌شود. در این بیماران ممکن است علائم حیاتی مختل و دچار افت فشار خون شوند، دمای بدن دچار کاهش یا افزایش شود، اکسیژن خون افت کند و ضربان قلب کم یا زیاد شود.

این متخصص بیماری‌های عفونی گفت: در سپسیس ممکن است بیمار دچار اخلال کلیوی یا قطع ادرار شود یا تنگی نفس شدید پیدا کند. در مجموع می‌توان گفت سپسیس باعث بدحالی بیمار می‌شود.

سپسیس چیست؟

وی بیان کرد: توضیح ساده سپسیس، نبرد بین میکروب و بدن است. وقتی در صحنه این جنگ درگیری رخ می‌دهد، بافت‌های اطراف آسیب می‌بینند ‌که این آسیب می‌تواند ناشی از میکروب‌ها یا از سلول‌های دفاعی بدن باشد. برای تعریف خلاصه این بیماری می‌توان گفت سپسیس مجموع اختلال‌هایی است که به دنبال عفونت در برابر پاسخ ایمنی بدن ایجاد می‌شود.

درمان سپسیس

ورناصری توضیح داد: سپسیس قابل درمان است. این بیماری یک عارضه کلی است و درمان آن وابسته به مکان درگیری در بدن است. برای مثال اگر عفونت در سیستم ادراری و ریشه بیماری از آن جا باشد به سراسر بدن پخش می‌شود که به آن سپسیس ادراری می‌گویند. هممچنین محل پیدایش عفونت می‌تواند شکم باشد که به آن سپسیس شکمی می‌گویند.

وی ادامه داد: بر اساس اینکه ریشه سپسیس کجا باشد درمان آن متفاوت است اما در ابتدا ریشه آن باید برداشته شود؛ برای مثال اگر عفونت از طریق آبسه وارد شده باشد باید آبسه را خالی کرد در کنار آن درمان با آنتی‌بیوتیک نیز باید انجام داد و در گام سوم وضعیت حیاتی بدن باید حفظ شود که شامل تنظیم فشار خون بیمار و حل اختلال الکترولیتی و موارد دیگر است.

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز با اشاره به اینکه احتمال ابتلا به سپسیس در چه افرادی بیشتر از دیگران است، گفت: خطر ابتلا به سپسیس در کودکان و نوزادان و به خصوص در سنین بالا و افراد مسن و همچنین در افرادی که بیماری‌های زمینه‌ای دارند، بالاتر است؛ فردی که مشکل یا نارسایی کلیوی دارد، بیمار مبتلا به دیابت، فردی که پیوند انجام داده، فردی که داروهایی با عوارض تضعیف سیستم ایمنی بدن مصرف می‌کند، فردی که طحال وی برداشته شده است یا بیماری که تالاسمی یا سیکل سل دارد، در معرض خطر ابتلا به سپسیس است.

وی بیان کرد: سوءتغذیه، یک نقص ایمنی بسیار بزرگ است که می‌تواند خطر ابتلا را بالا ببرد؛ این مشکل، باعث تضعیف سیستم ایمنی می‌شود و فرد را مستعد سپسیس می‌کند. سوءتغذیه همیشه به این معنا نیست که فرد غذا نخورد، بد غذا خوردن نیز سوءتغذیه محسوب می‌شود.

راه‌های پیشگیری از سپسیس

ورناصری گفت: تشخیص سریع و به موقع عفونت و پس از آن مراقبت از بیمار، موارد مهم در پیشگیری از ابتلا به سپسیس است؛ برای مثال در صورت بروز علائمی مانند تب در فردی که پیوند کلیه انجام داده است، مشکل باید سریع بررسی شود زیرا اگر اجازه گسترده شدن به این عفونت داده شود، عارضه به سپسیس تبدیل می‌شود.

وی اضافه کرد: موارد دیگری هم هست که به جلوگیری از ابتلا کمک می‌کنند؛ تغذیه مناسب، فعالیت ورزشی یا دوری از آزارهایی که می‌توانند باعث تخریب سیستم امنیتی شوند مانند سم‌ها یا هوای آلوده از این موارد است. کنترل دیابت در افراد دیابتی هم به جلوگیری از سپسیس کمک می‌کند./ایسنا